Hộ kinh doanh là một trong những mô hình được nhiều cá nhân lựa chọn khi bắt đầu hoạt động kinh doanh với quy mô vừa và nhỏ. Tuy nhiên, không phải mọi cá nhân đều có quyền thành lập hộ kinh doanh.
Từ ngày 01/07/2025, quy định về đăng ký hộ kinh doanh được thực hiện theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Văn bản này quy định cụ thể người có quyền thành lập hộ kinh doanh, các trường hợp không được quyền thành lập và nguyên tắc đăng ký hộ kinh doanh.
Vậy ai không được thành lập hộ kinh doanh năm 2026? Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự có được đăng ký không? Người đang chấp hành hình phạt tù thì sao? Cùng Luật Thiên Thủy tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. Ai được quyền thành lập hộ kinh doanh?
Theo Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh có thể do một cá nhân hoặc các thành viên trong hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ.
Đối với hộ kinh doanh do nhiều thành viên hộ gia đình thành lập, các thành viên phải ủy quyền bằng văn bản cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh trong quá trình hoạt động. Văn bản ủy quyền này phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định.
Cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình được quyền thành lập hộ kinh doanh khi đáp ứng các điều kiện cơ bản:
Như vậy, pháp luật không yêu cầu người thành lập hộ kinh doanh phải có một mức vốn tối thiểu cố định hoặc phải có kinh nghiệm kinh doanh trước đó.
Điều quan trọng nhất là người đăng ký phải có quyền thành lập hộ kinh doanh và đáp ứng điều kiện đối với ngành, nghề dự kiến kinh doanh.
2. Ai không được thành lập hộ kinh doanh?
Khoản 2 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ được quyền thành lập hộ kinh doanh, trừ một số trường hợp.
Cụ thể, các trường hợp không được quyền thành lập hộ kinh doanh gồm:
2.1. Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự
Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự không được thành lập hộ kinh doanh.
Đây là trường hợp cần đặc biệt lưu ý vì pháp luật không chỉ giới hạn quyền đăng ký kinh doanh đối với người đã bị kết án mà còn bao gồm cả người đang trong quá trình bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
2.2. Người đang bị tạm giam
Người đang bị tạm giam cũng thuộc trường hợp không được quyền thành lập hộ kinh doanh.
Do đó, nếu cá nhân đang bị tạm giam thì không thể đứng tên đăng ký thành lập hộ kinh doanh trong thời gian thuộc trường hợp hạn chế này.
2.3. Người đang chấp hành hình phạt tù
Người đang chấp hành hình phạt tù không được quyền thành lập hộ kinh doanh.
Quy định này nhằm bảo đảm việc đăng ký và quản lý hoạt động kinh doanh được thực hiện bởi người có đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
2.4. Người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc
Cá nhân đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc cũng không thuộc đối tượng được quyền thành lập hộ kinh doanh.
2.5. Người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở giáo dục bắt buộc
Tương tự, người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở giáo dục bắt buộc không được quyền đăng ký thành lập hộ kinh doanh trong thời gian này.
2.6. Người bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định
Một trường hợp khác là cá nhân đang bị Tòa án áp dụng biện pháp cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định.
Nếu việc cấm của Tòa án liên quan đến hoạt động dự kiến đăng ký, cá nhân không được thực hiện quyền thành lập hộ kinh doanh theo quy định.
2.7. Người không được thành lập hộ kinh doanh theo quy định của luật
Ngoài những trường hợp được liệt kê cụ thể tại Điều 82, pháp luật còn quy định trường hợp mở rộng: người không được thành lập hộ kinh doanh theo quy định của luật.
Điều này có nghĩa là khi xem xét điều kiện thành lập hộ kinh doanh, không chỉ cần kiểm tra Nghị định 168/2025/NĐ-CP mà còn phải xem xét các quy định pháp luật chuyên ngành có liên quan.
3. Hộ kinh doanh có thể do nhiều thành viên trong gia đình thành lập không?
Có.
Nghị định 168/2025/NĐ-CP cho phép hộ kinh doanh được thành lập bởi các thành viên trong cùng hộ gia đình.
Tuy nhiên, các thành viên phải thống nhất việc đăng ký và ủy quyền bằng văn bản cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh. Văn bản ủy quyền phải được công chứng hoặc chứng thực.
Một điểm đáng chú ý là nếu hộ kinh doanh do nhiều thành viên hộ gia đình thành lập nhưng một thành viên thuộc trường hợp không được quyền thành lập hộ kinh doanh, hộ kinh doanh phải xử lý thông tin đăng ký theo quy định.
Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định nếu hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình thành lập có thành viên không được quyền thành lập thì cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã yêu cầu hộ kinh doanh đăng ký thay đổi cá nhân đó trong thời hạn 15 ngày. Nếu không thực hiện, Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh có thể bị thu hồi.
Do đó, khi đăng ký hộ kinh doanh theo hộ gia đình, cần kiểm tra điều kiện của tất cả thành viên tham gia đăng ký.
4. Người bán hàng rong, quà vặt có phải thành lập hộ kinh doanh không?
Không phải mọi hoạt động kinh doanh đều bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh.
Theo khoản 3 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, một số đối tượng không phải đăng ký hộ kinh doanh, bao gồm:
Riêng mức thu nhập thấp được xác định theo quy định của từng địa phương.
Tuy nhiên, việc được miễn đăng ký hộ kinh doanh không đồng nghĩa với việc được miễn mọi nghĩa vụ pháp lý.
Đặc biệt, nếu kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thì vẫn phải thực hiện đăng ký theo quy định.
5. Một người được đăng ký bao nhiêu hộ kinh doanh?
Theo Điều 83 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình thuộc đối tượng được quyền thành lập hộ kinh doanh chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trong phạm vi toàn quốc.
Đây là điểm cần lưu ý đối với những người đang kinh doanh tại nhiều địa điểm.
Pháp luật hiện hành cho phép một hộ kinh doanh có nhiều địa điểm kinh doanh trong phạm vi cả nước. Vì vậy, thay vì đứng tên nhiều hộ kinh doanh khác nhau, chủ hộ có thể xem xét đăng ký các địa điểm kinh doanh phù hợp với nhu cầu hoạt động.
Việc mở thêm địa điểm phải thực hiện thông báo theo quy định về quản lý thuế và quản lý thị trường tại nơi đặt địa điểm kinh doanh.
Luật Thiên Thủy hỗ trợ dịch vụ thành lập hộ kinh doanh
Nếu bạn đang chuẩn bị kinh doanh nhưng chưa rõ ai không được thành lập hộ kinh doanh, điều kiện đăng ký hoặc nghĩa vụ thuế sau khi thành lập, Luật Thiên Thủy có thể hỗ trợ từ bước kiểm tra điều kiện đến khi hộ kinh doanh đi vào hoạt động.
Các dịch vụ gồm:
Việc kiểm tra điều kiện ngay từ đầu giúp hạn chế tình trạng hồ sơ bị từ chối hoặc phải thay đổi thông tin sau khi đăng ký.
Kết luận
Không phải mọi cá nhân đều có quyền thành lập hộ kinh doanh. Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc cơ sở giáo dục bắt buộc, người bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định và các trường hợp khác do pháp luật quy định sẽ không được quyền thành lập hộ kinh doanh.
Bên cạnh điều kiện về người thành lập, cá nhân cũng cần kiểm tra ngành nghề, địa điểm kinh doanh, số lượng hộ kinh doanh được phép đăng ký và nghĩa vụ thuế sau khi thành lập.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY
Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0911 732 048
