Giới thiệu
Khi bắt đầu hoạt động kinh doanh, một trong những quyết định quan trọng nhất của chủ doanh nghiệp là lựa chọn loại hình công ty. Trong đó, công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH) là hai loại hình được nhiều cá nhân, tổ chức cân nhắc nhờ có tư cách pháp nhân và cơ chế trách nhiệm hữu hạn theo quy định pháp luật.
Tuy nhiên, hai loại hình này có sự khác biệt đáng kể về số lượng thành viên, cơ cấu tổ chức, phương thức huy động vốn, chuyển nhượng vốn và cơ chế quản trị. Nếu lựa chọn chưa phù hợp, doanh nghiệp có thể phải chuyển đổi loại hình hoặc điều chỉnh cơ cấu sở hữu khi nhu cầu kinh doanh thay đổi.
Vậy nên thành lập công ty cổ phần hay công ty TNHH? Loại hình nào phù hợp với doanh nghiệp nhỏ, công ty gia đình, nhóm người cùng góp vốn hoặc doanh nghiệp có kế hoạch gọi vốn từ nhà đầu tư bên ngoài?
Bài viết dưới đây của Luật Thiên Thủy sẽ phân tích các điểm giống và khác nhau giữa công ty cổ phần và công ty TNHH, đồng thời đưa ra những tiêu chí thực tế giúp bạn lựa chọn mô hình phù hợp với nhu cầu kinh doanh.
1. Nên thành lập công ty cổ phần hay công ty TNHH?
Không có một loại hình doanh nghiệp phù hợp với tất cả trường hợp. Quyết định nên thành lập công ty cổ phần hay công ty TNHH cần dựa trên số lượng người góp vốn, khả năng huy động vốn, nhu cầu kiểm soát nội bộ và định hướng phát triển dài hạn.
Khi nào nên thành lập công ty TNHH?
Công ty TNHH thường phù hợp với cá nhân hoặc nhóm nhà đầu tư muốn duy trì cơ cấu sở hữu tương đối ổn định, kiểm soát thành viên góp vốn và tổ chức quản lý gọn gàng.
Bạn có thể cân nhắc công ty TNHH nếu:
Ví dụ, một cá nhân thành lập công ty cung cấp dịch vụ tư vấn, thương mại hoặc công nghệ và dự kiến tự kiểm soát hoạt động có thể cân nhắc công ty TNHH một thành viên. Nếu có hai hoặc ba người cùng góp vốn và muốn quy định rõ quyền, nghĩa vụ của từng thành viên, công ty TNHH hai thành viên trở lên cũng là phương án đáng xem xét.
Khi nào nên thành lập công ty cổ phần?
Công ty cổ phần phù hợp với doanh nghiệp có từ ba cổ đông trở lên, đặc biệt khi các nhà sáng lập dự kiến mở rộng cơ cấu sở hữu, tiếp nhận nhiều nhà đầu tư hoặc huy động vốn thông qua phát hành cổ phần.
Bạn có thể cân nhắc công ty cổ phần nếu:
Tuy nhiên, việc thành lập công ty cổ phần không đồng nghĩa doanh nghiệp đương nhiên được niêm yết trên sàn chứng khoán. Công ty phải đáp ứng các điều kiện tương ứng nếu muốn trở thành công ty đại chúng hoặc thực hiện thủ tục niêm yết theo quy định.
Kết luận sơ bộ: Nếu ưu tiên cơ cấu sở hữu ổn định, quản lý gọn và kiểm soát thành viên góp vốn, công ty TNHH thường là lựa chọn phù hợp. Nếu có ít nhất ba cổ đông và định hướng huy động vốn thông qua cổ phần, công ty cổ phần có thể mang lại nhiều lợi thế hơn.
2. Điểm giống nhau giữa công ty cổ phần và công ty TNHH
Mặc dù có cơ chế quản trị khác nhau, công ty cổ phần và công ty TNHH có một số điểm tương đồng cơ bản.
Đều có tư cách pháp nhân
Cả công ty cổ phần và công ty TNHH đều có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định. Công ty có tài sản, tên gọi, trụ sở và quyền, nghĩa vụ độc lập với chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông.
Điều này giúp doanh nghiệp tham gia các giao dịch kinh doanh, ký kết hợp đồng, sở hữu tài sản và thực hiện quyền, nghĩa vụ pháp lý nhân danh chính mình.
Đều áp dụng cơ chế trách nhiệm hữu hạn theo quy định
Đối với công ty TNHH, thành viên hoặc chủ sở hữu về nguyên tắc chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã cam kết góp hoặc vốn điều lệ theo quy định tương ứng.
Đối với công ty cổ phần, cổ đông về nguyên tắc chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn đã góp vào công ty.
Cơ chế này giúp phân biệt tài sản của công ty với tài sản của chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông. Tuy nhiên, trách nhiệm hữu hạn không có nghĩa cá nhân luôn được miễn trách nhiệm trong mọi trường hợp. Nếu vi phạm nghĩa vụ góp vốn, có hành vi vi phạm pháp luật hoặc thuộc trường hợp phải chịu trách nhiệm riêng theo quy định, chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông vẫn có thể phát sinh trách nhiệm tương ứng.
Đều phải thực hiện nghĩa vụ thuế và kế toán
Cả hai loại hình đều phải thực hiện các nghĩa vụ về thuế, kế toán, hóa đơn, lao động và các nghĩa vụ khác theo quy định áp dụng đối với hoạt động thực tế.
Loại hình doanh nghiệp không làm mất đi nghĩa vụ kê khai, nộp thuế hoặc lập và lưu trữ chứng từ theo quy định. Vì vậy, khi lựa chọn mô hình, người thành lập không nên mặc định công ty TNHH sẽ có nghĩa vụ thuế thấp hơn công ty cổ phần hoặc ngược lại.
Đều có thể do cá nhân hoặc tổ chức thành lập
Cá nhân, tổ chức đáp ứng điều kiện theo pháp luật có thể tham gia thành lập công ty TNHH hoặc công ty cổ phần. Việc lựa chọn cần căn cứ vào số lượng người góp vốn, điều kiện của chủ thể và quy định chuyên ngành nếu có.
3. Ưu điểm và nhược điểm của từng loại hình doanh nghiệp
3.1. Công ty cổ phần
Ưu điểm
Thứ nhất, công ty cổ phần có khả năng huy động vốn linh hoạt thông qua phát hành cổ phần theo quy định. Điều này phù hợp với doanh nghiệp dự kiến mở rộng quy mô hoặc tiếp nhận thêm nhà đầu tư.
Thứ hai, cơ cấu cổ phần giúp phân chia quyền sở hữu thành các đơn vị rõ ràng. Doanh nghiệp có thể xây dựng phương án phát hành các loại cổ phần phù hợp với nhu cầu vốn và quyền lợi của nhà đầu tư trong phạm vi pháp luật cho phép.
Thứ ba, việc chuyển nhượng cổ phần nhìn chung thuận lợi hơn chuyển nhượng phần vốn góp trong công ty TNHH, nếu không thuộc trường hợp bị hạn chế.
Thứ tư, mô hình này phù hợp với doanh nghiệp có định hướng phát triển thành công ty đại chúng khi đáp ứng các điều kiện luật định.
Nhược điểm
Thứ nhất, công ty cổ phần phải có tối thiểu ba cổ đông, nên không phù hợp với người chỉ muốn thành lập doanh nghiệp một mình hoặc chỉ có hai người góp vốn mà chưa có cổ đông thứ ba thực sự.
Thứ hai, cơ cấu quản trị có thể phức tạp khi số lượng cổ đông tăng, đặc biệt trong việc tổ chức họp, thông qua nghị quyết và giải quyết xung đột lợi ích.
Thứ ba, doanh nghiệp cần quản lý chặt chẽ thông tin cổ đông, cổ phần, quyền biểu quyết và các thủ tục liên quan đến thay đổi cơ cấu vốn.
Thứ tư, nếu trở thành công ty đại chúng hoặc thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật chứng khoán, doanh nghiệp phải thực hiện thêm các nghĩa vụ tương ứng.
3.2. Công ty TNHH một thành viên
Ưu điểm
Công ty TNHH một thành viên phù hợp với cá nhân hoặc tổ chức muốn sở hữu toàn bộ vốn điều lệ và chủ động quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền của chủ sở hữu.
Công ty có tư cách pháp nhân và chủ sở hữu về nguyên tắc chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn điều lệ theo quy định. Cơ cấu quản lý có thể được tổ chức tương đối gọn, phù hợp với doanh nghiệp do một chủ thể kiểm soát.
Loại hình này cũng thuận tiện cho việc xây dựng quy trình quản trị thống nhất khi doanh nghiệp chưa có nhu cầu chia sẻ quyền sở hữu với nhiều nhà đầu tư.
Nhược điểm
Công ty TNHH một thành viên không được phát hành cổ phần, nên không thể huy động vốn bằng cách phát hành cổ phần như công ty cổ phần.
Nếu muốn tiếp nhận thêm chủ sở hữu và chuyển sang mô hình TNHH hai thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi loại hình phù hợp.
Chủ sở hữu cũng cần tách bạch tài sản cá nhân và tài sản công ty, thực hiện đúng nghĩa vụ góp vốn và các nghĩa vụ pháp lý liên quan.
3.3. Công ty TNHH hai thành viên trở lên
Ưu điểm
Loại hình này phù hợp với nhóm từ 2 đến 50 thành viên muốn cùng góp vốn nhưng vẫn kiểm soát tương đối chặt chẽ việc tiếp nhận thành viên mới.
Cơ chế chuyển nhượng phần vốn góp theo quy định giúp thành viên hiện hữu có cơ hội ưu tiên nhận chuyển nhượng trước khi vốn được chuyển cho người ngoài trong các trường hợp luật định.
Công ty TNHH hai thành viên trở lên có tư cách pháp nhân và cơ chế trách nhiệm hữu hạn, đồng thời cho phép xây dựng điều lệ phù hợp với nhu cầu quản trị của nhóm thành viên.
Nhược điểm
Công ty không được phát hành cổ phần, nên việc huy động vốn thông qua phát hành cổ phần không phải phương án dành cho loại hình này.
Việc chuyển nhượng phần vốn góp có thể mất thêm thời gian do phải tuân thủ trình tự theo quy định. Khi số lượng thành viên tăng hoặc lợi ích khác biệt, doanh nghiệp vẫn có thể phát sinh tranh chấp về quản lý và phân chia lợi nhuận.
Nếu số lượng nhà đầu tư dự kiến vượt quá 50 thành viên, doanh nghiệp cần cân nhắc phương án chuyển đổi loại hình hoặc phương án tổ chức phù hợp theo pháp luật.
4. Bảng so sánh công ty cổ phần và công ty TNHH
Tiêu chí | Công ty TNHH | Công ty cổ phần |
Số lượng chủ sở hữu | Một chủ sở hữu hoặc từ 2 đến 50 thành viên | Tối thiểu 3 cổ đông, không giới hạn tối đa |
Cơ cấu vốn | Vốn điều lệ gắn với phần vốn góp hoặc vốn của chủ sở hữu | Vốn điều lệ chia thành các cổ phần |
Tư cách pháp nhân | Có | Có |
Trách nhiệm tài sản | Theo cơ chế trách nhiệm hữu hạn, tùy loại hình và trường hợp | Cổ đông về nguyên tắc chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn đã góp |
Phát hành cổ phần | Không, trừ trường hợp chuyển đổi thành công ty cổ phần theo quy định | Có thể phát hành cổ phần theo quy định |
Phát hành trái phiếu | Có thể nếu đáp ứng điều kiện pháp luật | Có thể nếu đáp ứng điều kiện pháp luật |
Chuyển nhượng vốn | Công ty TNHH hai thành viên trở lên có trình tự chuyển nhượng riêng | Cổ phần về nguyên tắc được tự do chuyển nhượng, trừ trường hợp bị hạn chế |
Cơ cấu quản trị | Thường phù hợp với nhóm sở hữu ổn định | Phù hợp với cơ cấu có nhiều cổ đông và nhu cầu huy động vốn |
Đối tượng phù hợp | Cá nhân, nhóm thành viên muốn kiểm soát cơ cấu sở hữu | Nhóm có ít nhất 3 cổ đông và có kế hoạch phát triển cơ cấu vốn |
Khả năng chuyển đổi | Có thể chuyển đổi thành công ty cổ phần khi đáp ứng thủ tục | Có thể chuyển đổi thành công ty TNHH nếu đáp ứng điều kiện |
Dịch vụ thành lập công ty cổ phần và công ty TNHH tại Luật Thiên Thủy
Lựa chọn loại hình doanh nghiệp không chỉ là quyết định về mặt thủ tục mà còn ảnh hưởng đến cách quản trị, huy động vốn và phân chia quyền lợi trong dài hạn. Nếu chưa chắc chắn nên thành lập công ty cổ phần hay công ty TNHH, doanh nghiệp có thể cần rà soát tổng thể nhu cầu kinh doanh trước khi nộp hồ sơ.
Luật Thiên Thủy hỗ trợ tư vấn và thực hiện dịch vụ thành lập công ty, dịch vụ thành lập doanh nghiệp theo nhu cầu thực tế, bao gồm:
Kết luận
Vậy nên thành lập công ty cổ phần hay công ty TNHH? Câu trả lời phụ thuộc vào số lượng người góp vốn, nhu cầu kiểm soát cơ cấu sở hữu và định hướng phát triển của doanh nghiệp.
Công ty TNHH thường phù hợp với cá nhân hoặc nhóm thành viên muốn quản lý gọn và kiểm soát chặt việc chuyển nhượng vốn. Trong khi đó, công ty cổ phần có lợi thế về cơ chế phát hành cổ phần và khả năng mở rộng cơ cấu nhà đầu tư khi doanh nghiệp có kế hoạch huy động vốn dài hạn.
Trước khi quyết định, người thành lập nên đánh giá kỹ nhu cầu thực tế, xây dựng điều lệ phù hợp và rà soát các nghĩa vụ pháp lý liên quan. Nếu cần hỗ trợ lựa chọn loại hình, chuẩn bị hồ sơ hoặc thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp, Luật Thiên Thủy có thể đồng hành tư vấn theo trường hợp cụ thể.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY
Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0911 732 048
