Giới thiệu
Khi chuẩn bị mở quán ăn vặt, nhiều chủ cơ sở thường băn khoăn liệu có bắt buộc phải xin giấy phép vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) hay không. Một số người cho rằng quán nhỏ, đăng ký hộ kinh doanh hoặc chỉ bán đồ ăn mang đi thì không cần giấy phép. Tuy nhiên, những yếu tố này không đủ để kết luận cơ sở có thuộc diện miễn giấy chứng nhận hay không.
Trên thực tế, nghĩa vụ về an toàn thực phẩm cần được xác định dựa trên hoạt động kinh doanh thực tế, công đoạn chế biến và trường hợp pháp luật quy định phải cấp hoặc miễn giấy chứng nhận. Cửa hàng chỉ bán thực phẩm bao gói sẵn có thể được xem xét theo hướng khác với quán có bếp chế biến tại chỗ hoặc điểm bán thức ăn đường phố.
Nếu phân loại sai ngay từ đầu, chủ quán có thể chuẩn bị nhầm hồ sơ, tốn chi phí không cần thiết hoặc bỏ sót những điều kiện phải đáp ứng trước khi hoạt động.
Trong bài viết này, Luật Thiên Thủy sẽ hướng dẫn cách phân loại mô hình quán ăn vặt, những nội dung cần kiểm tra trước khi khai trương và các lưu ý khi chuẩn bị thủ tục an toàn thực phẩm.
1. Quán ăn vặt có cần giấy phép VSATTP không?
Câu trả lời là có thể phải xin hoặc thuộc trường hợp được miễn giấy chứng nhận, tùy mô hình hoạt động cụ thể.
Theo Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, một số trường hợp không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trong đó có kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn, kinh doanh thức ăn đường phố và một số trường hợp khác được quy định cụ thể.
Tuy nhiên, việc được miễn giấy chứng nhận không đồng nghĩa với việc cơ sở được miễn mọi nghĩa vụ về an toàn thực phẩm. Chủ quán vẫn cần kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, điều kiện bảo quản, vệ sinh trong chế biến và các yêu cầu khác áp dụng đối với hoạt động của mình.
Những yếu tố cần xem xét
Trước khi xác định có phải xin giấy phép VSATTP hay không, chủ quán nên làm rõ:
Không nên chỉ căn cứ vào tên gọi “quán ăn vặt”, diện tích cửa hàng hoặc hình thức đăng ký kinh doanh để kết luận.
2. Phân loại 3 mô hình quán ăn vặt thường gặp
Để tránh xin sai thủ tục, chủ quán nên bắt đầu bằng việc mô tả toàn bộ hoạt động thực tế thay vì chỉ liệt kê tên các món ăn.
Trường hợp 1: Chỉ bán thực phẩm bao gói sẵn
Đây là mô hình cửa hàng nhập hàng từ nhà cung cấp và bán lại sản phẩm còn nguyên bao bì, chẳng hạn:
Theo Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn thuộc trường hợp không phải cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Tuy nhiên, chủ quán cần bảo đảm hoạt động đúng với bản chất bán thực phẩm bao gói sẵn. Nếu bắt đầu mở bao nguyên liệu để trộn món, chế biến, chia phần hoặc thực hiện các công đoạn khác tại cửa hàng, cần đánh giá lại hoạt động mới.
Ví dụ: Một cửa hàng chỉ bán snack nguyên gói và nước đóng chai có thể được xem xét theo trường hợp miễn giấy chứng nhận. Nhưng nếu cửa hàng bổ sung bếp chiên xúc xích, khoai tây hoặc chế biến món ăn theo đơn, phần hoạt động chế biến cần được phân loại riêng.
Trường hợp 2: Có khu vực chế biến và phục vụ đồ ăn tại chỗ
Đây là mô hình phổ biến của các quán ăn vặt có bếp hoặc khu vực chuẩn bị món, chẳng hạn:
Đối với mô hình này, chủ quán không nên tự kết luận rằng cơ sở được miễn giấy chứng nhận chỉ vì diện tích nhỏ hoặc số lượng nhân viên ít.
Cần xác định cơ sở có thuộc trường hợp được miễn theo quy định hay không. Nếu không thuộc diện miễn, chủ cơ sở phải thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận theo loại hình và thẩm quyền tiếp nhận tương ứng.
Trước khi chuẩn bị hồ sơ, nên lập bản mô tả gồm địa chỉ, diện tích, khu vực chế biến, số lượng nhân sự trực tiếp làm việc, danh sách món ăn, nguồn nguyên liệu và công suất dự kiến. Những thông tin này giúp xác định đúng mô hình, tránh chuẩn bị hồ sơ không phù hợp.
Trường hợp 3: Bán thức ăn đường phố hoặc sử dụng xe đẩy, quầy lưu động
Một số hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố thuộc trường hợp không phải cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
Tuy nhiên, việc sử dụng xe đẩy, quầy lưu động hoặc treo biển “ăn vặt vỉa hè” không tự động làm cho hoạt động kinh doanh thuộc trường hợp này. Cần xem xét bản chất hoạt động, địa điểm bán và nơi thực hiện các công đoạn chế biến.
Ví dụ, một người bán đồ ăn bằng xe đẩy nhưng sơ chế nguyên liệu tại một bếp riêng cần xem xét cả hoạt động tại điểm bán lẫn hoạt động tại nơi chế biến. Việc điểm bán thuộc mô hình thức ăn đường phố không đồng nghĩa mọi địa điểm liên quan đều được miễn giấy chứng nhận.
Ngoài ra, chủ quán cần kiểm tra quy định về địa điểm kinh doanh, trật tự đô thị và các điều kiện an toàn thực phẩm tương ứng.
3. Quán vừa bán đồ đóng gói vừa chế biến tại chỗ thì xử lý thế nào?
Một tình huống thường gặp là quán ăn vặt bán đồng thời nhiều nhóm sản phẩm. Chẳng hạn, cửa hàng vừa bán bánh snack nguyên gói, nước đóng chai, vừa chế biến cá viên chiên và bánh tráng trộn.
Trong trường hợp này, chủ quán không nên mặc nhiên áp dụng trường hợp miễn giấy chứng nhận dành cho hoạt động bán thực phẩm bao gói sẵn đối với toàn bộ cửa hàng.
Cần lập danh sách từng hoạt động và xác định:
Sau khi phân loại, chủ cơ sở mới có thể xác định chính xác nghĩa vụ về giấy chứng nhận và các điều kiện cần đáp ứng.
Nguyên tắc quan trọng: Không nên dùng một hoạt động thuộc diện miễn để kết luận rằng mọi hoạt động khác tại cùng địa điểm cũng được miễn.
4. Nếu thuộc diện phải xin giấy phép VSATTP, cần chuẩn bị gì?
Sau khi xác định cơ sở thuộc diện phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, chủ quán nên rà soát mặt bằng và điều kiện vận hành trước khi hoàn thiện hồ sơ.
Điều kiện mặt bằng và khu vực chế biến
Cần kiểm tra cách bố trí khu vực nhận nguyên liệu, bảo quản, sơ chế, chế biến và phục vụ. Việc sắp xếp cần hạn chế nguy cơ nhiễm chéo giữa thực phẩm sống, thực phẩm đã chế biến, rác thải và dụng cụ vệ sinh.
Một số nội dung nên rà soát gồm:
Quán có diện tích nhỏ vẫn cần tổ chức khu vực chế biến hợp lý. Không nên mặc định rằng quy mô nhỏ đồng nghĩa với việc được bỏ qua các điều kiện an toàn thực phẩm.
Kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu
Nguyên liệu thường sử dụng tại quán ăn vặt có thể bao gồm thịt, xúc xích, cá viên, bò viên, bột, rau củ, nước sốt, dầu ăn và đá dùng trong ăn uống.
Chủ quán nên xác định rõ nhà cung cấp, cách nhận hàng, điều kiện bảo quản và tài liệu chứng minh nguồn gốc phù hợp. Hóa đơn, phiếu giao hàng hoặc chứng từ liên quan cần được lưu trữ có hệ thống để thuận tiện kiểm tra khi cần.
Nếu nguyên liệu có dấu hiệu hư hỏng, không rõ nguồn gốc hoặc không bảo đảm điều kiện bảo quản, không nên tiếp tục sử dụng để chế biến món ăn.
Điều kiện đối với người trực tiếp chế biến
Nhân viên trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm cần được hướng dẫn và thực hiện đúng quy trình vệ sinh trong quá trình làm việc. Chủ quán nên rà soát các yêu cầu áp dụng liên quan đến sức khỏe, kiến thức an toàn thực phẩm và thực hành vệ sinh của người trực tiếp chế biến.
Các nội dung thực hành quan trọng gồm rửa tay đúng cách, sử dụng dụng cụ sạch, phân biệt dụng cụ cho thực phẩm sống và thực phẩm chín, bảo quản thực phẩm phù hợp và xử lý nguyên liệu không đạt yêu cầu.
Hồ sơ nhân sự cần phản ánh đúng người đang làm việc tại cơ sở, đồng thời được cập nhật khi có thay đổi về nhân viên hoặc phân công công việc.
Hồ sơ hành chính
Thành phần hồ sơ và trình tự thực hiện phụ thuộc vào loại hình cơ sở, quy định đang áp dụng và hướng dẫn của cơ quan tiếp nhận. Vì vậy, chủ quán nên xác định đúng thủ tục trước khi chuẩn bị giấy tờ.
Không nên sử dụng một bộ hồ sơ tải trên mạng cho mọi loại quán ăn vặt, bởi tài liệu được thiết kế cho cơ sở sản xuất, nhà hàng hoặc loại hình khác có thể không phù hợp với mô hình thực tế.
5. Nếu được miễn giấy chứng nhận, quán ăn vặt còn phải đáp ứng điều kiện gì?
Miễn Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm không đồng nghĩa với việc cơ sở được miễn trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm.
Dù thuộc trường hợp miễn, chủ quán vẫn cần tổ chức hoạt động kinh doanh phù hợp với quy định áp dụng, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến nguồn gốc thực phẩm, bảo quản, vệ sinh và an toàn trong quá trình chế biến, kinh doanh.
Duy trì hồ sơ nguồn gốc thực phẩm
Chủ quán nên lưu thông tin nhà cung cấp, chứng từ mua hàng và tài liệu liên quan đến nguồn gốc nguyên liệu. Việc lưu trữ cần được thực hiện sao cho có thể xác định nguyên liệu đã mua từ đâu và được sử dụng trong hoạt động nào khi cần thiết.
Thực hiện vệ sinh trong quá trình vận hành
Cần xây dựng quy trình vệ sinh dụng cụ, khu vực chế biến, thiết bị bảo quản và nơi chứa rác. Nhân viên phải được hướng dẫn thực hiện đúng quy trình, thay vì chỉ ghi nhận nội dung trên giấy tờ.
Đánh giá lại khi thay đổi hoạt động
Nếu quán bổ sung món mới, mở rộng khu vực chế biến, chuyển sang địa điểm khác hoặc mở thêm bếp cung cấp thực phẩm cho nhiều điểm bán, chủ cơ sở nên kiểm tra lại việc phân loại pháp lý.
Căn cứ xác định trường hợp miễn phải phù hợp với hoạt động thực tế. Khi mô hình thay đổi, kết luận trước đây có thể không còn phù hợp.
Luật Thiên Thủy hỗ trợ tư vấn giấy phép VSATTP cho quán ăn vặt
Việc xác định quán ăn vặt có phải xin giấy phép VSATTP hay không cần bắt đầu từ mô hình thực tế, không chỉ từ tên gọi hoặc quy mô cửa hàng. Nếu phân loại sai, chủ cơ sở có thể mất thời gian chuẩn bị hồ sơ không phù hợp hoặc bỏ sót điều kiện cần đáp ứng.
Luật Thiên Thủy hỗ trợ tư vấn, rà soát mô hình kinh doanh và hướng dẫn chuẩn bị thủ tục liên quan đến an toàn thực phẩm theo phạm vi dịch vụ phù hợp. Quá trình tư vấn có thể tập trung vào:
Để được tư vấn sát với thực tế, chủ quán nên chuẩn bị trước danh sách món bán, hình ảnh mặt bằng, mô tả công đoạn chế biến và thông tin về địa điểm kinh doanh.
Kết luận
Quán ăn vặt có cần giấy phép VSATTP hay không không thể xác định chỉ dựa trên quy mô nhỏ, hình thức hộ kinh doanh hoặc việc bán hàng mang đi. Chủ quán cần phân loại chính xác hoạt động thực tế, xác định trường hợp được miễn giấy chứng nhận và kiểm tra các điều kiện an toàn thực phẩm tương ứng.
Trước khi khai trương, hãy bắt đầu bằng việc lập danh sách món ăn, mô tả nơi chế biến, kiểm tra nguồn gốc nguyên liệu và rà soát điều kiện mặt bằng. Nếu thuộc diện phải xin giấy chứng nhận, cần chuẩn bị hồ sơ theo đúng thủ tục đang áp dụng; nếu được miễn, vẫn phải duy trì các điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định.
Luật Thiên Thủy có thể hỗ trợ bạn rà soát mô hình và chuẩn bị thủ tục phù hợp, giúp hạn chế việc xin sai loại giấy tờ và chủ động hơn trước khi đưa quán vào hoạt động.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY
Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0911 732 048
